Cảnh Giác Các Hình Thức Lừa Đảo Giao Hàng Giả Mạo (Shipper Giả, Đơn Hàng 0 Đồng Lạ) Và Cách Bảo Mật Thông Tin Cá Nhân Khi Mua Hàng Online

Cùng với sự bùng nổ của thương mại điện tử, các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao nhắm vào người mua sắm trực tuyến cũng ngày càng trở nên tinh vi và biến tướng khôn lường. Rất nhiều người tiêu dùng đã rơi vào bẫy, mất từ vài trăm ngàn cho tới hàng chục triệu đồng vì những cuộc gọi mạo danh shipper giao hàng hoặc các bưu phẩm bất ngờ gửi đến nhà.

Không những gây thiệt hại về tài chính, tình trạng rò rỉ dữ liệu cá nhân (họ tên, số điện thoại, địa chỉ nhà riêng) còn khiến người dùng liên tục bị quấy rối bởi các cuộc gọi lừa đảo đầu tư tài chính, chứng khoán hay mạo danh cơ quan công an.

Dưới đây là bài viết cảnh báo toàn diện của ShopRẻ nhằm vạch trần các kịch bản lừa đảo giao hàng phổ biến nhất hiện nay và hướng dẫn các giải pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân vững chắc cho bạn và gia đình.

Kịch bản 1: Shipper giả mạo gọi điện thu tiền COD khi bạn vắng nhà

• Phương thức: Kẻ gian nắm được thông tin bạn thường xuyên mua hàng online. Chúng canh thời điểm giờ hành chính (khi bạn đang đi làm ở cơ quan) để gọi điện: "Em là shipper giao đơn hàng 250k, em để gói hàng vào trong cổng/gửi bác bảo vệ rồi, anh chị chuyển khoản tiền cho em qua số tài khoản này nhé".
• Tâm lý: Do đang bận công việc và nghĩ rằng mình có đặt một đơn hàng nào đó trên Shopee/Lazada chưa về, nhiều người đã vội vàng chuyển khoản ngay mà không kiểm tra lại lịch sử đơn hàng trên ứng dụng. Khi về đến nhà thì phát hiện không có kiện hàng nào, hoặc bưu kiện bên trong chỉ là mẩu giấy vụn.

Kịch bản 2: Bẫy "Đơn hàng tri ân 0 đồng" kèm mã độc hoặc phí ship cắt cổ

• Bạn nhận được một bưu kiện bất ngờ gắn mác "Quà tặng tri ân khách hàng thân thiết" từ một nhãn hàng lớn với giá sản phẩm là 0 đồng, nhưng người nhận phải trả "phí vận chuyển và bảo hiểm" từ 60.000đ đến 150.000đ. Mở hộp ra bên trong chỉ là chiếc vòng tay nhựa hay chai nước hoa mini rẻ tiền trị giá vài ngàn đồng.
• Nguy hiểm hơn, một số bưu phẩm chứa thiệp mời cào trúng thưởng kèm mã QR hướng dẫn quét để nhận quà. Khi quét mã QR, người dùng bị điều hướng sang trang web giả mạo ngân hàng hoặc bị dụ tải tệp tin chứa mã độc theo dõi bàn phím hòng chiếm đoạt tài khoản ngân hàng.

Kịch bản 3: Giả mạo tin nhắn thông báo "Giao hàng thất bại, bấm vào link để cập nhật địa chỉ"

• Kẻ gian gửi tin nhắn SMS thương hiệu mạo danh bưu điện hoặc đơn vị vận chuyển thông báo bưu phẩm bị đình trệ và yêu cầu nhấp vào đường link lạ để xác minh. Bất kỳ thao tác đăng nhập hay cung cấp mã OTP nào tại đường link này đều dẫn tới việc mất quyền kiểm soát tài khoản mạng xã hội hoặc thẻ tín dụng.

Để bảo vệ tuyệt đối bản thân và người thân trước các chiêu trò lừa đảo, hãy áp dụng triệt để 5 nguyên tắc sau:

1. Quy tắc "Không có trên App = Không nhận hàng": Khi có bất kỳ cuộc gọi nào tự xưng là shipper giao hàng đòi tiền, việc đầu tiên bạn cần làm là mở ứng dụng mua hàng ra. Nếu mục Đang Giao không hiển thị kiện hàng nào tương ứng, hãy kiên quyết từ chối nhận.
2. Ưu tiên thanh toán trước 100%: Khi đã thanh toán đơn hàng qua thẻ tín dụng hoặc ví điện tử trên sàn, giá trị thu hộ (COD) trên phiếu giao hàng luôn ghi rõ 0 VNĐ. Bất kỳ shipper nào đòi thu thêm tiền đều là lừa đảo.
3. Quy ước nội bộ với người thân trong gia đình: Dặn dò bố mẹ, người lớn tuổi hoặc người giúp việc ở nhà: Tuyệt đối không tự ý thanh toán bất kỳ đơn hàng nào nếu chưa gọi điện xác nhận trực tiếp với bạn.
4. Xé rách / Bôi đen phiếu giao hàng trước khi vứt thùng carton ra bãi rác: Phiếu in trên bưu kiện chứa trọn vẹn Họ tên, Số điện thoại và Địa chỉ nhà riêng của bạn. Hãy dùng bút dạ bôi đen số điện thoại hoặc dùng kéo cắt vụn mảnh giấy này trước khi đem thùng xốp đi tái chế.
5. Sử dụng tính năng "Ẩn số điện thoại" trên các sàn TMĐT: Shopee và Lazada hiện nay đều có tính năng che bớt một phần số điện thoại trên phiếu giao hàng (Masked Phone Number). Hãy bật tính năng này trong phần cài đặt quyền riêng tư để nhân viên vận chuyển chỉ có thể liên lạc với bạn qua tổng đài chuyển tiếp ẩn danh.

Nếu chẳng may người thân hoặc chính bạn vừa chuyển tiền cho shipper giả mạo:

1. Liên hệ ngay ngân hàng phát lệnh chuyển: Báo cáo giao dịch có dấu hiệu lừa đảo và yêu cầu phong tỏa tài khoản thụ hưởng khẩn cấp (nếu chuyển cùng hệ thống ngân hàng).
2. Gọi điện đến tổng đài đơn vị vận chuyển bị mạo danh: Cung cấp số điện thoại của kẻ lừa đảo và mã vận đơn giả mạo để bưu cục địa phương đưa vào danh sách đen cảnh báo.
3. Trình báo cơ quan công an địa phương hoặc cổng thông tin an ninh mạng quốc gia (canhbao.ncsc.gov.vn) để phục vụ công tác điều tra triệt phá các đường dây mua bán dữ liệu người dùng trái phép.

Căn cứ theo Điều 174 Bộ luật Hình sự và Nghị định số 13/2023/NĐ-CP về Bảo vệ dữ liệu cá nhân, các hành vi thu thập thông tin khách hàng bất hợp pháp hoặc giả mạo giao nhận bưu phẩm để chiếm đoạt tài sản có thể bị xử phạt hành chính từ 80 đến 100 triệu đồng và truy cứu trách nhiệm hình sự với mức án lên tới 20 năm tù hoặc tù chung thân. Người tiêu dùng hãy kiên quyết lên tiếng và báo cáo để chung tay làm sạch môi trường thương mại điện tử Việt Nam.